Icungamutungo mu kongera intungamubiri

Ku kibazo cy'ingorabahizi gihangayikishije abatuye isi cyo kurwanya inwara ziterwan'imirere y'indyo ituzuye,hiyongerahoingorane z'ubukungu. Ikigo giharanira kongera intungamubiri zangombwa mu biribwa gifatanyije n'umuryango w'Abibumbye basanze indwara ziterwa no kurya indyo itarimo vitamini n'imyunyu ngugu zaba zihombya ibihugu ho 2% by'umutungo winjizwa n'abaturage mumiryango yabo bitewe n'uko zituma umusaruro wabo ugabanyuka byongeyeho ko no kuzivuza ari umutwaro utari ngombwa. Ariko na none hari inyungu iboneka y'idorari rimwe - kuko inyinshi muri gahunda zo kongeraintungamubiri n'imyunyu ngugu mu biribwa zitwara hagati ya 1/20 na 1/5 cy'idorari mu mwaka bitewe n'ubwinshi bw'imyungu ngugu na vitamini zongerewe mu biribwa, bitewe, kandi na none n'ukoindwara izo ntungamubiri zirwanya ari indwara zagombye gutwara akayabo k'amafaranga kugirangozivurwe, mu buryo butaziguye ubukungu bw'abaturage buhita bwiyongera. Kongera vitamini B byonyine mu biribwa bizigama amafaranga umuryango watangaga wivuza yizigama inshuro 36 mu mwaka wa mbere bigikorwa. Umunyemari uzwi ku isi Bill Gate yasanze ikibazo cyo kongera intugamubiri mubiribwa ari ingorabahizi bituma yashinze uwitwa "The Bill and Melinda Gates "Foundation" uhagurukira gutera inkunga utishyizeho umwetegahunda zose zoku isizokongeraintungamubiri mu biribwa.

Ese tugeranyije amafaranga atangwa mu kongera intungamubiri mubiribwa n'akamaro bimaze, twasanga hari inyungu iyo gahunda itanga?

Kongera intungamubiri mubiribwa bifite inyungu y'akataraboneka cyane cyane mu bihugu bifite abaturage bazahajwe n'indwara z'ibyorezo nka Sida, Marariya, iseru, igituntu, inzara n'indwara z'umuriro. Inyungu itaziguye ibonekamo ku bihugu igaragaza kubera ko iyougereranyije amafaranga kongera intungamubiri n'imyunyu ngugu bitwarausanga ari hasi cyane cyane y'atangwa mu kuvuza indwara zikururwa no kutabikora. Mu mwaka umwe kongera vitamini B mu biribwa bizigama inyungu irenga 100 ku ifaranga rimwe.

Kongera intungamubiri mu biribwa bitwara amafaranga angahe?

Hari amafaranga y'ingeri ebyiri y'ibanze mu kongera intungamubiri mu biribwa arizo: Ayo kugura ibikoresho bikenerwa n'ayo kwishyura imirimo. Hakaba amafaranga yo kugura ibikoresho atangwa mu kugura amamashini akoreshwa mu kuvanga intungamubiri,zaba iz'amazi cyangwa iz'utubuyenge tw'umunyu Mu biribwa uruganda rwagemuriwe ,uko rugeenda rubitunganya. Kubera ko ibihugu byinshi byifitiye gahunda zabyo zo kongera intungamubiri mu biribwa inshuro nyinshi ntabwo bitanga amafaranga y'ikirenga bigura ibyi bikoreshobigura ibyo bikoresho. Akenshi usanga byishyura gusa izo ntungamubiri. Kandi buri bwoko butangwaho gusa amafaranga ari hagati 1/20 na 1/10 cy'idorari ku muntu umwe mu mwaka.

Ni izihe nyungu zo kongera intungamubiri mu biribwa mu rwego rw'ubukungu?

Inyungu zabyo ni nyinshi kandi zihita zigaragaza.Ikigo cya gahunda yo kongera intungamubiri mu biribwa cyagaragaje ko abaturage bo mu bihugu batakaza kugera 2% by'umusaruro wabo bitewe no kurya indyo ituzuye. Ku bihugu bihanganye n'ibibazo by'ingutu nka SIDA, Marariys, indwara z'umuriro, impiswi n'igituntu, iyi gahunda yagaragaje ko harimo inyungu nyinshi kubera ko amafaranga byakagombye gukoreshwa bihangana n'izo ndwara zishobora gukumirwa, biyakoresha mu guhangana n'ibyo byorezo bindi.

“Birashoboka ko kugeza ubu nta koranabuhanga rindi riraboneka ryateza imbere imibereho mu buzima no ku bukungu ku giciro gito no mu gihe gito ” - The World Bank.

Inganda zitunganya ibiribwa zivuga iki ku byo kongera intungamubiri?

“Ubucuruzi bukozwe neza nyir'ukubukora azi neza umwuga we, bushobora guteza imbere umuryango, mu bukungo n'ibidukikije. Kandi iyo intego z'umuryango n'iz'ubucuruzi zishyizwe ku rwego rumwe, byombi biba magirirane bityo bikabyara inyungu zigaragara kandi zifatika.”  Antony Burgmans, Chairman, UNILEVER.